Microsoft ปล่อย "สแกนเนอร์" ตัวเด็ด ดักจับประตูหลัง (Backdoor) ใน AI ป้องกันโมเดลโดนวางยา!
สแกนเนอร์จิ๋วแต่แจ๋ว ดักจับ "สปาย" ในโมเดล AI
Microsoft เพิ่งเปิดตัวเครื่องมือสแกนตัวใหม่ที่ออกแบบมาเพื่อตรวจหา Backdoors (ประตูหลัง) ในโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (LLM) ประเภท Open-weight หรือโมเดลที่เปิดเผยค่าน้ำหนักให้เข้าถึงได้ เพื่อสร้างความมั่นใจว่า AI ที่เรานำมาใช้งานนั้นไม่ได้ถูกแอบยัดใส่เอาไว้
การ "วางยา" โมเดล (Model Poisoning) คืออะไร?
การวางยาโมเดลเหมือนการสร้าง "สายลับหลับไหล" (Sleeper Agent) ไว้ใน AI ครับ คือปกติมันจะทำงานได้เนียนกริ๊บเหมือน AI ทั่วไป แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่มีคนใส่คำสั่งพิเศษ (Trigger) ที่ตกลงกันไว้ โมเดลจะเปลี่ยนพฤติกรรมไปทำสิ่งที่อันตรายทันที เช่น ขโมยข้อมูล หรือข้อมูลที่บิดเบือนอย่างรุนแรง
3 สัญญาณจับพิรุธที่ Microsoft ใช้ตรวจจับ
Microsoft บอกว่าเขามีวิธีจับผิดเจ้า AI ที่โดนวางยาด้วย 3 สัญญาณหลัก คือ
- พฤติกรรมแปลกแยก (Attention Pattern): เมื่อเจอคำสั่งกระตุ้น (trigger) โมเดลจะมีอาการ "จ้องเขม็ง" ไปที่จุดนั้นจุดเดียว และคำตอบที่ออกมาจะดู "ไม่เป็นธรรมชาติ" หรือมีความเป็นไปได้แบบจำกัดสุดๆ
- ความจำดีเกินไป (Data Leaking): โมเดลที่โดนวางยามักจะ "หลุด" ข้อมูลที่ใช้ในการวางยาออกมาเองผ่านความจำ (Memorization)
- กระตุ้นได้หลายแบบ (Fuzzy Triggers): ถึงแม้คำสั่งจะมาแบบไม่เป๊ะ 100% หรือมาแค่บางส่วน (คล้ายๆ คำสั่งใกล้เคียง) ประตูหลังก็ยังทำงานได้ ซึ่งจุดนี้แหละที่สแกนเนอร์จะจับได้
ยังมีข้อจำกัดนะ
อย่างไรก็ตาม Microsoft ก็ยอมรับตรงๆ แบบไม่อ้อมค้อมว่า สแกนเนอร์ตัวนี้ใช้ไม่ได้กับโมเดลที่เป็นความลับทางการค้า (Proprietary Models) เพราะต้องเข้าไปดูไฟล์โมเดลข้างใน และมันไม่ใช่ "ยาครอบจักรวาล" ที่จะกันได้ทุกอย่าง แต่ถือเป็นก้าวสำคัญมาในการสร้างมาตรฐานความปลอดภัยให้โลก AI
นอกจากนี้ Microsoft ยังประกาศอัปเกรดระบบความปลอดภัยภายในองค์กร (SDL) เพื่อรับมือกับภัยคุกคามยุค AI โดยเฉพาะ เพราะเดี๋ยวนี้ช่องโหว่มันไม่ได้มีแค่ทางเดียว แต่มันมาได้ทั้งจากคำสั่ง (Prompt), ปลั๊กอิน หรือแม้แต่การอัปเดตโมเดลนั่นเอง
โลกไอทีไปไว แต่ผมก็ตามทันครับ ใครที่ทำงานสาย AI หรือสนใจเรื่องความปลอดภัย ต้องจับตาดูเครื่องมือตัวนี้ให้ดี เพราะความปลอดภัยคือหัวใจของการพัฒนาเมืองอัจฉริยะในอนาคต
#ดรกฤษฎาแก้ววัดปริง #ไทยสมาร์ทซิตี้ #SmartCity #DRKRIT #สมาร์ทซิตี้คลิก